Sjálfbær nýting er eitt af grunngildum Íslandsþara. Frá upphafi verkefnisins höfum við unnið í nánu samstarfi við Hafrannsóknastofnun og leitað leiðsagnar hjá stjórnvöldum um uppbyggingu ábyrgrar og vísindalega studdrar þarauppskeru við Ísland.
Markmið okkar er að byggja starfsemina á traustum grunni rannsókna, vöktunar og langtímahugsunar. Þannig viljum við tryggja að nýting stórþara geti farið fram með ábyrgum hætti og í samræmi við náttúrulega endurnýjun þaraskóganna.
Íslandsþari starfar samkvæmt rannsóknar- og vinnsluleyfi og hefur frá upphafi unnið með Hafrannsóknastofnun að rannsóknum og umhverfisvöktun á uppskerusvæðum.
Sem hluti af leyfinu okkar er unnið samkvæmt langtímaáætlun um vöktun þaraskóga við norðurströnd Íslands. Í þeirri vinnu felst meðal annars að koma upp merktum rannsóknar- og varnarsvæðum þar sem áhrif uppskeru eru könnuð yfir lengri tíma.
Á þessum svæðum er farið í gegnum allt ferli þaratekju og fylgst með því hvernig þaraskógurinn þróast á næstu árum.
Umhverfisvöktunin snýr bæði að þaranum sjálfum og vistkerfinu í kringum hann.
Fylgst er meðal annars með:
Þannig er ekki aðeins horft á magn uppskeru heldur einnig hvernig vistkerfið bregst við yfir lengri tíma.
Mælingar sem Hafrannsóknastofnun hefur framkvæmt sýna skýran mun á stærð þara sem er uppskorinn og þess sem situr eftir á botninum.
Stærstur hluti þara sem safnast í greiðuna er yfir 150 cm að lengd og telst því þroskaður stórþari.
Á botninum sitja hins vegar aðallega minni plöntur eftir. Þar er langstærstur hluti þara undir 75 cm að lengd og hlutfall stærri þara er mun minni.
Þetta bendir til þess að uppskeran beinist fyrst og fremst að stærri og þroskuðum þara á meðan yngri og smærri þarinn fær að vaxa áfram.
Mynd: Stærðardreifing stórþara sem kemur í greiðu við uppskeru annars vegar og þess sem situr eftir á botninum hins vegar. Mælingar sýna að stærri og þroskaður þari fer aðallega í uppskeru á meðan smærri plöntur sitja eftir og geta haldið áfram að vaxa. Höfundur Karl Gunnarsson.
Þaraskógar eru mikilvæg vistkerfi í hafinu og gegna lykilhlutverki sem búsvæði og skjól fyrir fjölmargar tegundir.
Með markvissri vöktun er fylgst með því hvernig þaraskógar bregðast við uppskeru og hversu hratt þeir endurnýjast. Einnig er skoðað hvort breytingar verði á lífríkinu á uppskerusvæðum, til dæmis hjá fiskum og öðrum lífverum sem nýta þaraskóginn.
Slíkar rannsóknir eru mikilvægar til að tryggja að nýting auðlindarinnar fari fram með ábyrgum hætti.
Rannsóknir og vöktun eru órjúfanlegur hluti af starfsemi Íslandsþara.
Eftir að varanlegt vinnsluleyfi fæst munum við halda áfram ítarlegum rannsóknum á hafsvæðum fyrir norðan Ísland í samstarfi við Hafrannsóknastofnun, háskólasamfélagið og aðra hagsmunaaðila.
Markmið okkar er að byggja upp starfsemi sem sameinar verðmætasköpun og ábyrga nýtingu náttúruauðlinda.
